Tia tử ngoại là gì?

Tia tử ngoại là gì?

Tia tử ngoại hay còn gọi là tia UV, tia cực tím là sóng điện từ có bước sóng nằm giữa vùng ánh sáng nhìn thấy và tia X.

tia tử ngoại

tia tử ngoại

Tia tử ngoại vô hình đối với mắt chúng ta. Thủy tinh thể của mắt ngăn chặn hầu hết các bức xạ trong phạm vi 300nm-400nm, vùng bước sóng ngắn hơn nữa thì bị chặn bởi giác mạc.

Tia tử ngoại có trong ánh sáng mặt trời và chiếm khoảng 10% bức xạ điện từ của mặt trời.

Nó cũng được tạo ra do hiện tượng hồ quang điện trong một số đèn cụ thể như đèn thủy ngân, đèn compact hay trong máy hàn điện.

Tia tử ngoại có vùng bước sóng từ 10-400nm, được chia thành các vùng nhỏ hơn theo tiêu chuẩn ISO-21348.

UVC – 100-280nm – sóng ngắn, diệt khuẩn, bị hấp thu hoàn toàn bởi tần ozon và khí quyển.

UVB – 280-315 – sóng trung bình, bị hấp hầu hết bởi tần ozon.

UVA – 315 – 400 – sóng dài, không bị hấp thu bởi tần ozne.

Tia tử ngoại đến từ đâu?
Từ nguồn ánh sáng thiên nhiên (ánh sáng mặt trời)

Các vật thể rất nóng sẽ phát ra bức xạ UV. Mặt trời phát ra bức xạ tử ngoại với tất cả các bước sóng, bao gồm cả vùng lân cận với tia X (tại 10nm). Ánh sáng mặt trời trong khoảng không trên bầu khí quyển của trái đất gồm 50% bức xạ hồng ngoại, 40% ánh sáng nhìn thấy, 10% tia tử ngoại.

Anh sánh mặt trời trên mặt đất vào giữa trưa (12h) có 3% tia tử ngoại. Trong số 3% tia tử ngoại, có trên 95% sóng dài UVA như bảng trên, và hầu như không có các UVC, UVB.

tia uv

tia uv

Từ các nguồn ánh sáng nhân tạo.

Đèn backlight:

Đèn backlight hay còn gọi là đèn UVA, hay đèn tia cực tím. Chúng phát ra bức xạ UVA và một ít ánh sáng nhìn thấy, bên trong đèn có bộ lọc màu cực tím giúp ngăn cản ánh sáng nhìn thấy được ra bên ngoài và chỉ cho tia UV đi qua bên trong đèn cách thức làm việc tương tự như đèn huỳnh quang nhưng sử dụng photpho ở bề mặt bên trong đèn để phát ra bức xạ UVA thay vì ánh sáng nhìn thấy.

Đèn huỳnh quang:

Đèn huỳnh quang sử dụng huỳnh quang để phát ra ánh sáng nhìn thấy. Bên trong đèn có khí như neon, krypton, xenon… kết hợp thủy ngân, phốt pho.

Khi cấp nguồn điện cho đèn, xuất hiện dòng điện chạy qua khí neon hay krypton, dòng điện này kích thích thủy ngân hóa hơi dẫn đến việc tạo ra tia tử ngoại có bước sóng ngắn, tia tử ngoại này kích thích lên lớp phốt pho phủ bên trong đèn làm đèn phát ra sáng.

Một số thí nghiệm đã chứng tỏ rằng việc tiếp xúc với loại đèn này trên một giờ với khoảng cách ít hơn 30cm có thể vượt quá giới hạn khuyến cáo của tổ chức ICNIRP. Không phải tất cả các loại đèn huỳnh quang đều phát ra tia UV với lượng đáng kể, tuy nhiên việc tiếp xúc chúng trực tiếp với da trần có thể tương tự như việc phơi nhiễm chúng trực tiếp dưới ánh sáng mặt trời.

Ultraviolet Led:

Led có thể được sản xuất để phát ra tia tử ngoại. Các loại đèn led UV thương mại hiện nay có bước sóng 395nm và 365nm nằm trong dải UVA. Khi đề cập đến led UV, thông số bước sóng đưa ra là bước sóng cao nhất phát ra từ led, tuy nhiên các bước sóng thấp hơn và cao hơn vẫn xuất hiện. Cần cân nhắc nhu cầu, mục đích sử dụng để mua đèn cho hợp lý.

Ngoài ra còn nhiều loại đèn khác trên thị thường.

Tham khảo bài viết Ảnh hưởng của ánh sáng xanh đến mắt.

Tác dụng của tia tử ngoại

Tia UV tạo ra vitamin D, rất cần thiết cho cuộc sống. Con người cần bức xạ tử ngoại để duy trì đủ vitamin D cho cơ thể. Chỉ cần 5 đến 15 phút phơi nắng cho bàn tay, mặt, cánh tay trong 2 đến 3 lần trong 1 tuần là đủ để giữ lượng vitamin D trong cơ thể ở mức cao.

Vitamin D thúc đẩy viêc tạo ra serotonin. Việc sản xuất serotonin tỉ lệ thuận với mức độ ánh sáng mà cơ thể nhận được. Serotonin giúp mang lại cảm giác hạnh phúc, khỏe mạnh và thanh thản cho chúng ta.

Tia UV cũng giúp điều trị các bệnh về da. Các phương pháp trị liệu quang hiện đại đã được sử dụng thành công để trị liệu vẩy nến, chàm, vàng da, viêm da dị ứng…

Hạn chế

Tia tử ngoại gây hỏng da

Việc tiếp xúc quá mới tới bức xạ UVB không chỉ gây ra cháy nắng mà còn có thể gây ung thư da.

Tất cả các dải bức xạ UV đều làm hỏng sợi collagen và đẩy nhanh quá trình lão hóa da. Cả UVA và UVB đều phá hủy vitamin A trong da

Bức xạ UVB có thể gây tổn thương trực tiếp DNA.

Tia tử ngoại gay hỏng mắt

Mắt nhạy cảm với với dải bức xạ UVC 265nm-275nm. Bức xạ của bước sóng này hầu như không có trong ánh sáng mặt trời nhưng được tìm thấy trong hồ quang khi hàn điện và trong các nguồn nhân tạo khác. Tiếp xúc với nguồn này gây ra viêm giác mạc, dẫn đến nhiều hệ lụy khác.

Ở mức độ thấp hơn, UVB trong ánh sáng mặt trời từ 310-280nm cũng gây ra viêm giác mạc, võng mạc có thể bị phá hủy.

Chỉ số UV

Mức 0-2: mức thấp

Mức 3-5: mức trung bình

Mức 6-7: mức cao

Mức 8-10: mức rất cao

Mức 11+: mức cực kỳ cao

chỉ số tia uv

chỉ số tia uv

Xem thêm thông tin về chỉ số UV tại đây

Đọc thêm một số kiến thức hữu ích của góc kiến thức

Tác giả: Tăng Đạt

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x